Ulukışla yöresi coğrafi konumu ve stratejik önemi nedeniyle hemen her dönemde canlı ve hareketli bir yöre olmuştur. Yöre tarih boyunca değişik kültürden insan topluluklarını bünyesinde barındırmıştır. Bölgenin kayda değer ilk tarihi olayı, Hitit İmparatorluğu'na dahil oluşudur. Hititlerden sonra bölge; sırasıyla Asurlar, Frigler, Persler ve İ.Ö. 334 yılında Makedonya Kralı Büyük İskender'in eline geçmiştir. Daha sonra Selevkos ( Asya) İmparatorları ile Kapadokya Kralları arasında çekişmelere sahne olmuştur. İ.Ö. 17 - İ.S. 395 yılları arasında Roma İmparatorluğu'nun egemenliğine girmişse de İmparatorluğun ikiye ayrılmasıyla, 1075 yılına kadar Bizans İmparatorluğu'nun hakimiyetinde kalmıştır. Ulukışla'ya bağlı Porsuk köyü sınırları içinde bulunan Zeyve Höyüğünde yapılan arkeolojik çalışmalar sonucu ele geçen buluntular Hitit, Frig ve Roma dönemlerine aittir. Kent Roma döneminde Kraliçe Faustina’ya atfen Faustinepolis adıyla anılmıştır. Roma İmparatoru Marcus Aurelius'un karısı Faustina'nın mezarı Ulukışla yakınındaki Başmakçı Köyündedir. Kent yakınındaki kale, Lülve adıyla anılmaktadır.

        Bölge Melikşah'ın komutanlarından Emir Ahmed Danişmend Taylı ve oğlu Emir Gazi tarafından fethedilmiştir. 1156-92 tarihleri arasında hüküm süren II. İzzeddin Kılıçarslan Niğde ili topraklarını Konya Sultanlığı’na başlamıştır. I.Gıyaseddin Keyhüsrev'in ( 1192-1211) oğlu, I.İzzeddin Keykavus döneminde ( 1211-19) Ulukışla'nın yönetim bakımından Niğde'ye bağlandığı bilinmektedir.

        Niğde, 1327'de İlhanlılarIn; 1357 tarihinden itibaren de Karamanoğullarının yönetimine girmiştir. Niğde’nin Osmanlı topraklarına katılması, Fatih'in 1466 y?l?nda Konya'yı ele geçirmesi ve 1470 yılında İshak Paşa'nın Niğde'yi zaptetmesiyle gerçekleşmiştir. Doğu'ya yapılan seferlerde Niğde ili bir konaklama yeri olmuştur. İran Seferinden dönen Kanuni Sultan Süleyman da 1549 ylında Ulukışla'dan geçmiştir.

        Ulukışla, XVI. yüzyılda Niğde'nin Bor kazasında Secaeddin Nahiyesi XVIII. Yüzyılda Şücaeddin XIX. Yüzyılda ise Bozok Eyaletinde Şücaeddin ve Ulukışla adlarında kazaydı. Halk arasında Kışla adıyla anılan Öküz Mehmet Paşa Külliyesi nedeniyle en son Ulukışla olarak adlandırılmıştır. İlçe daha sonraları Niğde'ye bağlanmış, Nevşehirli Damat İbrahim Paşa zamanında Nevşehir’in yıldızının parlamasıyla önem kazanmıştır. Kurtuluş savaşı yıllarında Fransız işgalcilere karşı mücadele veren Kuvay-i Milliye’nin başlıca üstlerinden birisi olmuştur. Bugün Ulukışla Niğde'ye bağlı bir ilçedir.  

     16. Yüzyılın ilk yarısında Osmanlı sadrazamlarından Öküz Mehmet Paşa tarafından yaptırılan Kervansarayın hizmete girişiyle "ULUKIŞLAK" olarak adlandırılmış ve daha sonra "ULUKIŞLA" adını almıştır. Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluşuyla ilçe statüsü kazanmış ve Türkiye'nin en eski ilçeleri arasında yerini almıştır.  

     Babadan oğula geçen bir yönetim şekli ile Kışla ve çevresine belirli aralıklarda, Dudular, Berberoğulları, Çavuşukelköseler, Hatipoğulları, Kadılar, Ağalar, Hamamcılar, ilyasoğulları, Kalaklar, Körhamzalar, Hacıhocalar sülaleleri yerleşmişlerdir. Yerleşim merkezleri olarak; Küçükilbey, Büyükilbey, Alpagut ve Ballık adını alan semtler seçilmişlerdir.

      İlçe, İç Anadolu Bölgesi'nin Orta Kızılırmak Bölümünde 34o 30' 16'' Doğu boylamları ile 36o 58' 5'' Kuzey enlemleri arasında yer almaktadır. Yüz ölçümü 1502 km2  olup, istasyon mevkisinde denizden yüksekliği 1427 m olarak ölçülmüştür.

İlçe, Orta Toroslar kesiminin Medetsiz ve Bolkar Dağları arasındaki geniş bölümünün ağzında, Aydos Dağlarının Kuzey eteklerinde kurulmuştur. İlçe topraklarını, doğuda Adana ilinin Pozantı; güneyde Mersin ( İ çel) ilinin Tarsus; batıda Konya ilinin Ereğli; kuzeyde Niğde ilinin Bor ve Çamardı ilçeleri çevirir. 

         İlçe; Bolkar Dağları, Konya Ovası, Aladağ ve Hasandağı arasında kalan Kırıkgeçit Vadisi arasındaki platoda kurulmuştur. Vadi boyunca İç Anadolu düzlükleri yer alır. Etrafındaki penoplen şeklindeki yükseklerde kalker tabakaları görülür. Çevre dağlar maden yönünden zengin olup, Maden ve Gümüş köyleri civarında kurşun, simli kurşun, gümüş ve altın yataklarına rastlanır. Katran Dede yöresinde linyit, Güney tepelerinde alçı taşı yatakları vardır.

     İklim, tipik İç Anadolu bozkır iklimidir. Yazlar serin ve kurak, kışlar soğuk ve kar yağışlıdır. Yağış yoğunluğu ilkbahar mevsimine kayar. Bitki örtüsü step( Bozkır)dir. 1185264.25 hektarlık genel ormanlık saha bulunmaktadır.

     İklime bağlı olarak yetiştirilen ürünlerin başında buğdaygiller gelir. Yamaçlarda bağcılık; sulanabilen alanlarda başta elma, kiraz, armut v.b. olmak üzere meyvecilik ve sebzecilik yapılır.

     Bozkırlık alanların tarım yapılmayan yamaçlarında küçükbaş hayvancılık yapIlmakta, son yıllarda büyükbaş hayvancılık, arıcılık, kiraz üretimi önemli miktarlarda artışlar göstermektedir.

     Ortalama nemlilik oranı 62.2 , açık günler sayısı 128, kapalı günler sayısı 237’dir. Ortalama yağış miktarı 2655 mm, karlı günler sayısı 57'dir. Hakim rüzgar; kış gününde keşişleme (Güneydoğu), yaz günlerinde batı rüzgarıdır.

     Çevre dağlarının ormansız oluşu nedeni ile karların erimesi ve bahar yağmurlarına bağlı olarak taşkın olayları yoğunlaşır.

     İklim, tipik iç Anadolu bozkır iklimidir. Yazlar serin ve kurak, kışlar soğuk ve kar yağışlıdır. Yağış yoğunluğu ilkbahar mevsimine kayar. Bitki örtüsü step( Bozkır)dir. 1185264.25 hektarlık genel ormanlık saha bulunmaktadır.

     İklime bağlı olarak yetiştirilen ürünlerin başında buğdaygiller gelir. Yamaçlarda bağcılık; sulanabilen alanlarda başta elma, kiraz, armut v.b. olmak üzere meyvecilik ve sebzecilik yapılır.

     Bozkırlık alanların tarım yapılmayan yamaçlarında küçükbaş hayvancılık yapılmakta, son yıllarda büyükbaş hayvancılık, arıcılık, kiraz üretimi önemli miktarlarda artışlar göstermektedir.

     Ortalama nemlilik oranı 62.2 , açık günler sayısı 128, kapalı günler sayısı 237’dir. Ortalama yağış miktarı 2655 mm, karlı günler sayısı 57'dir. Hakim rüzgar; kış gününde keşişleme (Güneydoğu), yaz günlerinde batı rüzgarıdır.

     Çevre dağlarının ormansız oluşu nedeni ile karların erimesi ve bahar yağmurlarına bağlı olarak taşkın olayları yoğunlaşır.

• İlçemizde sığır yetiştiriciliği daha çok süt sığırcılığı olarak yaygın olup, son yıllarda önemli gelişmeler kaydedilmiştir. Gerek, Bakanlığımızca yurt dışından ithal edilen süt inekleri , gerekse Tarımsal Kalkınma Kooperatiflerine (Aktoprak, Yeniyıldız, Koçak-Kozluca-Çanakçı) uygulanan projeler, İlçemizin Süt Sığırcılığı açısından önemli gelişmeler göstermesine neden olmuştur. 
• Arıcılık: 2009 yılı içerisinde İlçemiz Merkezi ve köylerinde  konaklayan arıcı sayısı 68 kişi olup, arı kovanı sayısı ise 11860 dir. 38 arıcı destek için müracaatta bulunmuştur. Arıcılık için önemli bir potansiyele sahiptir.
• Tavukçuluk : İlçe Merkezi ve köylerinde 17.000 adet kanatlı bulunmaktadır. Ayrıca İlçe merkezinde Köytür Firmasına ait modern tavukçuluk işletmesi bulunmaktadır. 2 ayda bir 200.000 adet tavuk yetişmektedir. İlçemizde  Kesim hanesi olmadığı için şirkete ait Adana’ da bulunan kesim hanesinde  kesim yapılmaktadır.

     Hala ilçemizde okur-yazar oranının %92 gibi yüksek bir seviyede olması sevindiricidir. İlçemizde eğitim-öğretim tarihçesi çok eski yıllara dayanır.Cumhuriyetimizin kurulduğu ilk yılda merkez İnkilâp İlköğretim Okulu, 1923 yılında halkın katkısı ile açılmıştır. Bunu takiben Kurtuluş İlkokulu 1954 yılında, Mehmet Paşa İlkokulu 1963'te, Kemal Paşa İlkokulu 1964 yılında yapılarak eğitim-öğretime bağlamıştır. 1997- 1998 eğitim-öğretim yılında ilköğretim okuluna dönüştürülmüş olup; Mehmet Paşa İlkokulu ise 1998 -1999 eğitim- öğretim yılında kapatılarak merkez Kurtuluş İlköğretim Okulu bünyesine taşınmış ve eğitim-öğretime devam etmektedir.

     Kasaba ve köylerimizde ilk defa 1927 yılında Beyağıl Köyünde, 1929 yılında Hüsniye Köyünde , 1932 yılında Darboğaz Kasabası ve Emirler Köyünde, 1936 yılında Aktoprak, Kolsuz, Eminlik ve Güney Köylerinde, 1937 yılında Alihoca Köyünde, 1939 yılında Elmalı ve Gedelli Köylerinde, 1940 yılında Horoz ve Maden Köylerinde, 1942 yılında Porsuk Köyü ve Yeniyıldız Kasabalarında, 1945 yılında Gümüş Köyünde, 1946 yılında Tekneçukur ve Koçak Köylerinde , 1950 yılında Çiftehan Kasabasında, 1952 yılında Ardıçlı Köyünde, 1953 yılında Hacıbekirli ve İmrahor Köylerinde, 1960 yılında Ovacık, Başmakçı, Çat, Hasangazi, Karacaören, Şeyhömerli, Çanakçı ve Katrancı Köylerinde, 1962 yılında Ünlükaya ve Toraman Köylerinde, 1963 yılında Ozot ?lkokulu, 1967 yılında İlhan Köyünde, 1968 yılında Tepeköy Köyünde, 1969 yılında Handeresi Köyünde, 1973 yılında Köşkönü Köyünde ilkokullar yapılmış olup hala 42 okulumuzda eğitim ve öğretime devam edilmektedir.  

     Eğitimde fırsat eşitliğinin sağlanması durumunda birleştirilmiş sınıf uygulaması yapan ve öğrenci sayıları taşınmaya müsait köy ilköğretim okullarımızda, 30 köy ilköğretim okulunun bir ve ikinci kademeleri 8 ilköğretim okuluna taşınmakta olup; Gedelli, Köşkönü, Ovacık, Güney 5 sınıflı ilk öğretim okullarının 1,2,3. sınıfları Elmalı, 1-5 sınıfları kendi okullarında eğitim ve öğretime devam etmektedir. bu okullarımızın ikinci kademe öğrencileri taşımalı ilköğretime uygulaması kapsamına alınarak 8 merkez okulda 764 öğrenci ye eğitim- öğretim imkanı sağlanmıştır. Bu okullarımızdan Ardıçlı ve Katrancı D.S. İlköğretim okullarında öğrenci azlığı nedeni ile kapatılarak, Bu okulun öğrencileri Mustafa Küçük Avşar, Y.İ.B.O.'ya yerleştirilmişlerdir.

     Orta öğretim Kurumları olarak 1949 yılında merkez Ulukışla Orta Okulu olarak açılan ve 1970 yılında liseye dönüştürülmüş, 1999- 2000 Eğitim ve öğretim yılında 75. yıl çok Programlı Lisesi olarak Değiştirilmiş olup bünyesinde yabancı dil ağırlıklı Lise, Genel Lise, Muhasebe, Kız Teknik, Giyim çocuk Gelişimi Nakış Bölümleri, Pratik Kız Sanat okulu bulunmaktadır. 1968 yılında Pratik Erkek Sanat Okulu olarak açılan ve 1970 yılında Endüstri Meslek Lisesine dönüştürülüp. Halen Elektrik, Metal İşleri, Mobilya ve Dekorasyon bölümleri ve Bilişim Teknolojiler ile öğretime devam edilmektedir.

     İlçe merkezinde, Ulukışla Lisesi binasının yanında bulunan ve kullanılamayacak durumda olan 2 katlı binanın 1998 yılında Kaymakamlığımızın girişimleri neticesinde sivil toplum örgütleri ve gönüllü kuruluşlar ile şahısların destekleriyle onarım ve tadilatı yapılıp, iç donanımı tamamlanarak (Bilgisayarlar, kitap, vs.) “Herkes için Sürekli Eğitim Merkezi” olarak 1999 yılında hizmete açılmış ve İlçe Merkezinde bulunan Halk Kütüphanesi bu binaya taşınmıştır. Bu Eğitim Merkezinden ilçemiz merkez, kasaba ve köylerinde ilk, orta ve yüksek öğrenim gören öğrenciler faydalanmaktadır. Ayrıca Darboğaz Kasabasında bir Halk Kütüphanesi mevcuttur. İmkanlar dahilinde kültür hizmeti vermeye devam etmektedir